Irak Türkmenleri sahipsiz mi bırakıldı?

Irak’ta sayıları 3,5 milyonu bulan Türkmenlerin bugün ne siyasi etkisinin ne de karar mekanizmalarında gerçek bir yetkisinin kaldığını vurgulayan Yenerer, Türkmen toplumunda hâkim olan duygunun “sahipsizlik” olduğunu aktardı. Çarşıda, pazarda konuşulan ortak cümle ise dikkat çekici:

“Türkiye Arap ve Kürtlere daha fazla yardım ediyor.”

Parçalanmış siyaset, zayıflayan toplum

Irak’ta yaklaşık on Türkmen partisinin bulunduğunu belirten Yenerer, bu partilerden yalnızca birkaçının toplumda karşılığı olduğunu, geri kalanların ise tabela partisi görünümünde kaldığını ifade etti. Özellikle Irak Türkmen Cephesi ve Türkmeneli Partisi etrafında şekillenen siyaset, Sünni-Şii ve ideolojik ayrışmalarla daha da parçalanmış durumda.

Seçim dönemlerinde milyon dolarlık iddiaların, çantalarla dolaşan paraların konuşulduğunu belirten Yenerer, bu sürecin Türkmen birliğini ciddi şekilde zedelediğini vurguladı.

Silahsız, desteksiz ve hedefte

Yapılan görüşmelerde öne çıkan ortak görüşlere göre:

• Türkmenler 1991’den bu yana silahlanmasına izin verilmeyen, askeri gücü olmayan tek büyük topluluk.

• Bombalama, suikast ve baskılar hem Arap hem de Kürt gruplardan geliyor.

• Türkmen partileri Irak’taki en fakir partiler arasında yer alıyor; sınırlı kaynaklar ise çoğu zaman yolsuzluk iddialarıyla anılıyor.

Nüfus var, seçmen yok

Irak’ta 3,5 milyon Türkmen bulunmasına rağmen yalnızca yaklaşık 350 bin Türkmen seçmenin kayıtlı olduğuna dikkat çekiliyor. Bunun temel nedeni olarak, Türkmenlerin yıllardır dışlanması ve iş-aş imkânı sunan İran destekli Şii partilere yönelmesi gösteriliyor.

“Türkmen Meclisi neden kurulamıyor?”

Bağdat, Kerkük, Telafer ve Musul gibi merkezlerde kanaat önderlerinden oluşacak bir Türkmen Meclisi kurulması gerektiği fikri geniş destek görürken, bu adımın atılamamasının gerekçesi olarak “büyüklerin istememesi” gösteriliyor.

Medya ve eğitim alarm veriyor

Türkmen medyasının yeniden yapılandırılması gerektiği vurgulanırken, Türkiye medyasının Türkmeneli’ne yalnızca saldırı ve patlama olduğunda ilgi göstermesi sert biçimde eleştiriliyor. Eğitim alanında ise Türkmen okullarında öğrenci sayısının hızla düştüğü, ailelerin çocuklarını Arap ve Kürt okullarına yönlendirdiği belirtiliyor.

“Kendi kaderimize terk edildik”

Kerkük milletvekili Erşat Salihi, Türkmenlerin Irak politikası ile Türkiye’de izlenen Türkmen politikasının örtüşmediğini savunarak, “Ne yapsak olmuyor. Artık kendi kaderimize terk edilmiş bir milletiz” sözleriyle yaşanan hayal kırıklığını dile getirdi.

Salihi, Türkmenlere yönelik siyasi hamlelerde Türkiye’nin sessiz kalmasının, Arap ve Kürt ittifaklarını güçlendirdiğini de vurguladı.

Kerkük’te Türk üniversitesi neden yok?

Türkmenler, Kerkük’te Türkçe eğitim verecek bir üniversite kurulmasını isterken, bu konuda Türkiye’den ne maddi ne de manevi destek göremediklerini ifade ediyor. Oysa Kürt ve Arap üniversitelerinde binlerce Türkmen öğrenci yüksek ücretlerle eğitim almak zorunda kalıyor.

PKK’nın ekonomik varlığı iddiası

Yenerer’in aktardığına göre, PKK Kerkük’te askeri değil ancak ekonomik ve lojistik bir ağ üzerinden etkinlik gösteriyor. Alışveriş merkezleri ve lojistik taşımacılık sektörünün önemli bir kısmının örgütle bağlantılı isimlerin elinde olduğu iddia ediliyor.

Üç bin Türkmen idam edildi

Irak Türkmen Şehitler ve Siyasi Mahpuslar Derneği verilerine göre, Saddam Hüseyin döneminden bu yana 3 binden fazla Türkmen idam edildi. Buna rağmen Türkiye’nin bu idamlar ve işkenceler karşısında yeterli tepki göstermediği görüşü Türkmen toplumunda yaygın.

Spor, gençlik ve gelecek kaygısı

Kerkük’te yalnızca iki Türkmen futbol kulübü bulunuyor: Musalla Spor ve Kale Spor. Kulüpler maddi imkânsızlıklarla ayakta kalmaya çalışırken, gençler için sporun geleceği belirsizliğini koruyor.

Genel tablo: Bekleyiş ve hayal kırıklığı

Vedat Yenerer’in Kerkük’teki temasları, Irak Türkmenlerinin bugün hem siyasi hem ekonomik hem de kültürel açıdan en zayıf dönemlerinden birini yaşadığını ortaya koyuyor. Türkmenler, anavatan olarak gördükleri Türkiye’den daha güçlü bir sahiplenme beklerken, belirsizlik ve bekleyiş her geçen gün daha da derinleşiyor.